سوربیتول را به عنوان یک الکل قندی پلی هیدریک تعریف می کنند که از نظر شیمیایی، ترکیبی پایدار است. این الکل، غیرفرار بوده و قابل انحلال در آب، اتانول داغ، متانول و برخی از حلال های دیگر است. سوربیتول را به صورت طبیعی در تعداد زیادی از میوه ها می توان یافت. این ماده وقتی در برابر هوا قرار می گیرد، به راحتی اکسید نشده و تخمیر آن توسط میکروارگانیسم ها به آسانی صورت نمی گیرد.
سوربیتول پایداری خوبی در برابر گرما داشته و اگر در مجاورت دمای بالا تا حد 200 درجه سانتی گراد نیز قرار گیرد، تجزیه نمی شود. در بسیاری از مواد غذایی و داروها، سوربیتول را به عنوان یک شیرین کننده به کار می برند
ویژگی های سوربیتول
سوربیتول ترکیبی با فرمول شیمیایی C6H14O6 است و در 296 درجه سانتی گراد به جوش می آید. در ساختار این ترکیب، بیشتر از یک گروه هیدروکسیل وجود داشته و کربونیل در مولکول آن دیده نمی شود. با توجه به این ساختار، سوربیتول در دسته ی پلی ال ها بوده و به نام های دیگری چون سوربیلاکس و گلوسیتول نیز شناخته می شوند. در سوربیتول، 60 درصد قند و کمتر از 30 درصد کالری وجود دارد. میزان کالری این ترکیب، 2,6 در هر گرم است که در مقایسه با شکر، کم است. همین خاصیت، سبب استفاده از سوربیتول در ترکیب بسیاری از محصولات غذایی به عنوان شیرین کننده شده است.
تولید سوربیتول
سوربیتول را از کاهش گروه آلدهیدی گلوکز به دست می آورند که در این واکنش، گروه هیدروکسیل تولید می شود. کاتالیزگر مورد نیاز در این فرایند، NADH است. برای تهیه سوربیتول، ابتدا محلول 50 درصد دکستروز را با استفاده از آب مقطر گرم به دست می آورند. سپس به این محلول، یک قسمت پودر نیکل آسیاب شده و 4 قسمت خاک رس اضافه می کنند.
محصول این مخلوط، مایعی آبکی بوده که به راکتور پیوسته ای اضافه می شود. این رآکتور اولا تحت فشار 100 تا 125 اتمسفر بوده و ثانیا گاز هیدروژنی با فشار 175 اتمسفر، داخل خود دارد. واکنش در رآکتور با دمای بین 120 تا 210 درجه سانتی گراد و در مدت زمان 1 تا 2 دقیقه انجام می گیرد. محصول به دست آمده را شست و شو داده و بعد از فیلتر کردن، کاتالیزور را برای کاربرد دوباره احیا می کنند. همچنین هیدروژن اضافی در این واکنش نیز برای فشرده سازی، دوباره به جریان می افتد.
در نهایت برای این که کاتیون ها و آنیون های فلزی جذب شود، محصول را از رزین های یونی عبور می دهند. با این که محصول به دست آمده در این مرحله، خالص است ولی با کمک کربن فعال، فیلتر می شود. غلیظ کردن این محصول با کمک یک تبخیر کننده و در دمای 95 درجه سانتی گراد صورت گرفته و سوربیتول 70 درصد حاصل می شود.
کاربرد سوربیتول
یکی از مهمترین کاربردهای سوربیتول در صنایع غذایی و در ترکیب محصولاتی چون آدامس های جویدنی، انواع شکلات ها، آب نبات ها، کیک و کلوچه، پاستیل ها و ... است. سوربیتول در میوه های خشکی چون آلو و کشمش وجود داشته و همچنین در محیط کشت باکتری ها نیز به کار برده می شود.
این ماده به عنوان شیرین کننده در داروهایی مانند شربت ها ضدسرفه استفاده می شود. سوربیتول به صورت مایع برای تولید داروهای ضدیبوست استفاده می شود. زیرا می تواند آب فراوانی به روده بزرگ رسانده و با تحریک آن در درمان یبوست مفید باشد.
سوربیتول با داشتن خواصی چون حفظ رطوبت و ملین بودن در تولید مواد آرایشی و بهداشتی به کار برده می شود. سوربیتول در این محصولات، مانع از خشکی پوست می شود. به همین دلیل در تولید مرطوب کننده ها، شوینده ها، صابون های حمام و پاک کننده ها به کار برده می شود.
شرایط نگهداری سوربیتول
با این که سوربیتول ماده ی شیمیایی بی اثر است، ولی بهتر است در ظروف شیشه ای، پلاستیکی و آلومینیومی نگهداری شده و در محیط های سرد نگه داشته شود.
سولفات منگنز قیمت